عوارض پوستی دیابت

تدوين : دکتر رحمت سخني از مرکز آموزشي درماني امام خميني (ره) اورميه

ديابت مي‌تواند روي هر قسمتي از بدن،از جمله پوست تأثير بگذارد. در حدود3/1 بيماران ديابتي،در طول زندگي‌شان به مشكلات پوستي ناشي از ديابت مبتلا مي‌شوند.حتي گاهي اين مشكلات،اولين علائمي هستند كه شخص را متوجه وجود بيماري ديابت مي‌كنند.وليكن خوشبختانه،اكثر عوارض و مشكلات پوستي اگر تحت رسيدگي و پيگيري زود رس قرار گيرد مي‌توانند به راحتي درمان شوند.
بعضي از اين عوارض پوستي در هر فرد غير ديابتي هم مي‌توانند ايجاد شوند وليكن بيماران ديابتي در معرض خطر بيشتري قرار دارند و خيلي سريعتر به مشكلات پوستي دچار مي‌شوند .عوارض شايع عبارتند از: عفونتهاي باكتريايي،قارچي،و خارش وديگر عوارض پوستي كه غالباً فقط در بيماران ديابتي رخ مي‌دهند مانند لكه هاي پوستي كه در مطالب بعدي به آنها اشاره خواهد شد. عفونتها: باكتريايي: انواع مختلفي از عفونتهاي باكتريايي در بيماران ديابتي رخ مي‌دهد مانند عفونت غدد پلك چشم ‘فوليكول مو (ريشه مو)  عفونت قسمتهاي عمقي تر پوست و بافت هاي نرم زيرين (كربانكل ها)و عفونت  در اطراف ناخن ها بافتهاي عفوني معمولأ گرم،متورم،قرمزو دردناك هستند . در گذشته، عفونتهاي باكتريايي ، حيات افراد خصوصا بيماران ديابتي را تهديد مي‌كردند وليكن امروزه مرگ ومير ناشي از اين عفونتها، بدليل وجود آنتي بيوتيك ها و روشهاي مناسب كنترل قند خون، كاهش بسزايي يافته است. و ليكن در هر حال بيماران ديابتي ،بيش از افراد غير ديابتي به اين عفونت ‌ها مبتلا مي‌شوند .پزشكان معتقدند كه راههاي مختلفي براي كاهش خطر ايجا‌دعفونتهاي باكتريايي در بيماران ديابتي وجود دارد كه در قسمت مراقبت مناسب از پوست به آنها اشاره خواهد شد. قارچي : يكي از عفونتهاي قارچي شايع در بيماران ديابتي كانديدياآلبيكنس‌مي‌باشد.اين عفونت مي‌تواندنقاط قرمز رنگ خارش آورومرطوب كه اطراف آنها را تاولهاو پوسته‌هاي كوچكي احاطه كرده در روي پوست ايجاد كند . اين عفونت‌ها غالبادر قسمت‌هاي مرطوب و گرم پوست اتفاق مي‌افتند مانند زير پستان ‌ها،گوشه‌هاي دهان ,زير بغل ،كشاله‌ران،اطراف ناخن‌ها و بين انگشت شصت و اشاره.  در صورتي كه فكر مي‌كنيد به يك عفونت قارچي مبتلا هستيد حتما بايد به پزشك مراجعه كنيد و تحت درمان مناسب قرار گيريد. ساير عوارض پوستی ديابت: خارش : خارش لوكاليزه ناشي از ديابت مي‌تواند بدليل يك عفونت قارچي ،خشكي پوست يا گردش خون ضعيف ايجاد شود.وقتي گردش خون نا كافي باشد مي‌تواند منجر به ايجاد خارش بخصوص در نواحي ساق پاها گردد.ممكن است خود بيمار قادر به درمان خارش باشد،از جمله اقداماتي كه به بيماران توصيه مي‌شود شامل:    ● محدود كردن دفعات استحمام بويژه در جاهايي كه رطوبت كم است.    ● استفاده از صابونهاي ملايم و مرطوب كننده و استفاده از كرمهاي مناسب پوست بعد از استحمام.
مشكلات پوستی ديگري كه در بيماران ديابتي در اثر تغييرات ديواره عروق خوني ايجاد مي‌شود: لكه‌هاي پوسته پوسته به رنگ‌قهوهاي روشن : اين لكه‌ها ممكن است به شكل بيضي يا دايره باشند .بعضي از بيماران آنهارا با لكه‌هاي ناشي از پيري و افزايش سن اشتباه مي‌گيرند.اين اختلال اكثرا در قسمت جلوي ساق پا رخ مي‌دهد اين لكه‌ها معمولا مشكلي براي بيمار ايجاد نمي‌كنند و خطري ندارند .نياز به درمان آنها هم وجود ندارد .  نقاط برجسته به رنگ قرمز كدر: با حاشيه‌هاي بنفش رنگ که عروق خوني زير پوست به راحتي قابل ديدن مي‌باشند. گاهي اوقات اين ضايعات با درد و خارش نيز‌توأم هستند و گاهي ممكن است اين ضايعات به صورت ترك‌هاي باز در آيند گاهي اوقات اين ضايعات با درد و خارش نيز‌توأم هستند و گاهي ممكن است اين ضايعات به صورت ترك‌هاي باز در آيند ضخيم شدن  شريانها: ضخيم شدن  شريانها يا آترواسكلروزيس روي پوست پاها اثر مي‌گذارد .بيماران ديابتي نسبت به ديگران در سنين پايين تري به اين عارضه دچار مي‌شوند .اين عارضه منجر به باريك شدن جدار عروق خوني و تغييرات پوستي شامل ريزش مو در پاها و سردو نازك شدن پوست مي‌شود انگشت شست سرد و ناخن آن ضخيم مي شود و تغيير رنگ مي‌دهد .ورزش باعث ايجاد درد در ماهيچه‌هاي ساق پامي‌شود به اين علت كه به عضلات به اندازه كافي اكسيژن رساني نمي‌شود .همچنين از آنجايي كه خون، سلولهاي سفيد از بين برنده عفونت را حمل مي‌كند لذا هنگامي كه پوست پاي اين بيماران آسيبي ببيند ترميم به آهستگي صورت مي‌گيرد حتي خراشهاي كوچك مي‌تواند منجر به ايجاد زخمهاي باز شود كه به آهستگي ترميم مي‌يابند. بيماران مبتلا به عوارض عصبی بيشتر از ديگران از مشكلات پا رنج مي‌برند.اين بيماران درد،سرما،گرماو فشار را احساس نمي‌كنند به همين خاطر ممكن است پايشان صدمه ديده باشد ولي متوجه آن نشوند.زخم پاي آنها ترميم نمي‌شود بنابراين خيلي سريع عفونت گسترش پيدا مي‌كند. واكنشهاي آلرژيك (حساسيتی): واكنشهاي حساسيتي پوست ممكن است در پاسخ به داروها مثل انسولين يا داروهاي خوراكي ضدديابت ايجاد شوند. اگر فكر مي‌كنيد به يك دارو حساسيت داريد بايد با پزشك خود مشورت كنيد. مراقب علائمي مانند قرمزي، فرورفتگي يا برآمدگي در مناطق تزريق انسولين باشید. تاولهای ديابتی: در بيماران ديابتي ندرتاً تاولهايي در پشت انگشتان، دستها، انگشت شصت پا، پاها و گاهي اوقات روي ساق پاها و يا ساعدها بروز مي‌كند.اين تاولها بزرگ و بدون درد هستند .درمان فقط كنترل سطح قند خون در محدوده طبيعي مي‌باشد. جوشهای ديابتی: اين اختلال، مشكل ديگري است كه به علت قندخون كنترل نشده ايجاد مي‌شود. در اين حالت برآمدگي‌هايي مانند نخود، زرد رنگ و سفت روي پوست ظاهر مي‌شود. دورتادور هر برآمدگي يك هاله قرمز وجود دارد وممكن است خارش هم داشته‌باشد. اين عارضه بيشتر در پشت دستها، پاها، بازوها، ساق پا و باسن و معمولا در مردان جوان مبتلا به ديابت نوع يك رخ مي‌دهد. غالبا اين بيماران كلسترول و چربي خون بالايي دارند و هنگامي كه ديابت كنترل شود معمولا اين برآمدگي‌ها ناپديد مي‌شوند. سفت و ضخيم شدن پوست : گاهي اوقات پوست پشت دست بيماران ديابتي سفت، ضخيم و مومي مانند مي‌شود. بعضي مواقع هم در نواحي انشگت شست پا و پيشاني پوست ضخيم مي‌شود. مفاصل انگشتان سفت و سخت مي‌شود به گونه‌اي كه دامنه حركت آنها كاهش مي‌يابد اين حالت بيشتر در بيماران مبتلا به ديابت نوع يك رخ مي‌دهدو درمان آن تنها پايين آوردن سطح قندخون به محدوده نرمال مي‌باشد. راشها (دانه های کوچک قرمز رنگ): نواحي برجسته حلقه مانند يا كمان مانندي روي پوست ايجاد مي‌شود. اين راشها اغلب در بخشهايي از بدن شامل سر، دست و پاها ظاهر ميشود اما گاهي اوقات روي تنه هم اتفاق مي‌افتد. رنگ آنها معمولا قرمز، قرمز-قهوه‌اي ويا رنگارنگ مي‌باشد. اگر راشهايي به اين شكل در بدن شما وجود دارد به پزشك مراجعه كنيد. داروهايي وجود دارند كه مي‌توان به برطرف شدن اين عارضه كمك كند. نواحي برجسته قهوه‌اي يا برنزه رنگي: كه در كناره‌هاي گردن، زيربغل وكشاله ران گاهي اوقات در دستها ، آرنج و زانو هم ديده مي‌شود. اين مشكل معمولا بيماراني را كه دچار اضافه وزن هستند مبتلا مي‌كند و بهترين درمان براي آن  كاهش وزن است. بعضي از كرمها مي‌توانند به بهتر شدن اين عارضه كمك كنند. مراقبت‌هاي مناسب از پوست: اقدامات مختلفي وجود دارند كه شما با انجام آن مي‌توانيد مشكلات پوستي را متوقف كنيد:
● بيماري ديابت خود را كنترل كنيد. بيماران مبتلا به قندخون بالا، بيشتر به خشكي پوست و عفونتهاي باكتريايي دچار مي‌شوند. ● پوست خود را همیشه تمیز و خشک نگهدارید .از پودر تالک در قسمت چین های پوستي مانند زيربغل و كشاله ران استفاده كنيد. ● از حمام داغ گرفتن اجتناب كنيد. اگر پوست شما خشك است از كف حمام استفاده نكنيد صابونهاي مرطوب كننده مي‌توانند كمك كننده باشند. بعد از استحمام از يك كرم روغني مناسب مثل لوبريدرم(Lubriderm)  استفاده كنيد اما فراموش نكيد كه هيچگاه بين انگشتان پا را چرب نكنيد. رطوبت بيش از حد مي‌‌تواند باعث رشد  قارچ شود. ● از خشكي پوست پرهيز كنيد. خراشيده شدن پوست خشك يا خارش آن مي‌‌تواند منجر به ايجاد زخمهاي باز و در نتيجه ايجاد عفونت شود. مرطوب كردن پوست بويژه در هواي سرد يا درهنگام وزش باد مي‌تواند از ترك خوردن پوست جلوگيري كند. ● هرگونه بريدگي در بدن خود را به شيوه صحيح درمان كنيد. بريدگي ‌هاي كوچك را با آب و صابون شستشو دهيد. از محلولهاي آنتي‌سپتيك مانند مركو كروم، الكل ، بتادين براي تميز كردن پوست استفاده نكنيد فقط از يك كرم آنتي‌بيوتيك يا پمادي كه پزشكتان تجويز كرده‌ استفاده كنيد. بريدگي‌هاي كوچك را با گاز استريل بپوشانيد واگر به يك زخم ، سوختگي يا عفونت شديد و بزرگ مبتلا هستيد حتماً به پزشك مراجعه و تحت درمان قرار بگيريد. ● از شامپوهاي ملايم استفاده كنيد و از اسپرهاي خوشبو كننده استفاده ننمائيد. ● اگر قادر به حل مشكل پوستي خود نيستيد به يك متخصص پوست مراجعه كنيد. ● از پاهاي خود به خوبي مراقبت كنيد. هرروز آنها را از نظر وجود زخم‌ها و بريدگي‌ها كنترل كنيد واز كفشهاي صاف و بدون پاشنه و متناسب با اندازه‌ پايتان استفاده كنيد و قبل از اينكه كفش خود را بپوشيد درون آن را از نظر وجود جسم خارجي بررسي كنيد.

http://www.rs272.parsiblog.com/

http://www.rs272.com/

http://ide.tums.ac.ir

WEST AZERBAIJAN  URMIA--Dr.RAHMAT SOKHANI